فناوری اطلاعات و ارتباطات، به عنوان فناوری غالب در هزاره جدید معرفی شده اند. این فناوری ها با سرعت بخشیدن به فرآیند مبادله اطلاعات و کاهش هزینه های داد و ستد، به ابزاری برای افزایش بهره وری، کارآیی و رشد در تمامی حیطه های فعالیت بشری تبدیل شده اند. محور اساسی این انقلاب، تاثیر فن آوری اطلاعات بر بخش های مختلف سازمانی می باشد. در محیط پر تلاطم کسب و کار امروز، موفقیت سازمان ها در گرو جهت گیری همه بخشهای سازمان، در راستای مسیر استراتژیک آن است. امروزه که سازمان ها درجهت رسیدن به اهداف استراتژیک خود چاره ای جز استفاده از فناوری اطلاعات به عنوان یک منبع استراتژیک ندارند و اینجاست که مفهوم همسویی استراتژی های فناوری اطلاعات وکسب و کار، معنی پیدا می کند. همسویی استراتژیک، به بکارگیری فناوری اطلاعات به شیوه ای شایسته و بهنگام و درتوازن با استراتژی ها، اهداف و نیاز های کسب و کار اشاره دارد. مدیرانی که در سازمانهایشان موفق به ایجاد همسویی استراتژی های کسب و کار وفناوری اطلاعات شده اند، تاکید می کنند که ایجاد یکپارچگی برای بقا و موفقیت سازمانها ضروری به نظر می رسد.

متاسفانه باوجود اینکه واژه همسویی استراتژیک فناوری از سال ۱۹۷۰در محافل علمی خارج از کشور مطرح بوده است و تحقیقات مختلف نشان دهنده ارتباط بین همسویی استراتژیک فناوری و سیستم توزیع است، تاکنون کمتر در سازمانها و محافل علمی کشورمان مورد توجه قرار گرفته است. مقاله حاضر، تحلیلی دارد بر مدل همسویی C4با استراتژی پذیرش فناوری اطلاعات در سیستم توزیع شرکت صنایع شیر ایران(پگاه) تا از این رهگذر بتوان از مزایای رقابتی دنیای الکترونیک بهره برد.

۱٫مقدمه

در سال های اخیر، رشد سریع فناوری اطلاعات و ارتباطات (آی سی تی)، تاثیر بسیار مهمی بر زندگی بشر و کارکرد سازمانها و موسسات در کشور های مختلف داشته است[۱]. از زمان ظهور فناوری اطلاعاتی و ارتباطاتی، محققان از دیدگاه های مختلف، به بررسی آثار و تبعات استفاده از این فناوری ها پرداخته اند.در دهه ۱۹۹۰ میلادی، به همراه بهبود در فرآیندهای تولید، مدیران بسیاری از صنایع دریافتند که برای ادامه حضور در بازار، تنها بهبود فرآیند های داخلی و انعطاف پذیری در توانایی های شرکت کافی نیست، طی آن با افزایش سرمایه گذاری در فناوری های جدید اطلاعات و ارتباطات، مطالعه پذیرش این فناوری ها بسیار مورد توجه قرار گرفته است.یکی از مهمترین چالشها انتقال کالاهای تولیدی به بازارهای هدف است[۲]. اهمیت تصمیمات اتخاذ شده در خصوص کانال های توزیع، به این دلیل است که شرکت مجبور است برای مدتی طولانی به این تصمیمات پایبند و متعهد بماند. چراکه چندین سال طول می‌کشد یک سیستم توزیع بطور مطلوب مستقر شود و به آسانی قابل تغییر نیست[۳].

در سال ۱۳۸۵ داریوش محمدی زنجیرانی و محمد مدرس یزدی در تحقیقی دیگر به ویژگی هایی از ادغام عملکرد استراتژیک و تجاری ایران خودرو اشاره داشتند[۴]، در مقاله ای دیگر در سال ۱۳۸۴ که توسط دکتر بهروز زارعی و دیگران انجام شده است، بیان می گردد اقداماتی نظیر تدوین مجموعه ای از استاندارد ها و قوانین در سطح محلی، منطقه ای، و بین المللی انجام گرفته که بایستی در زنجیره عرضه لحاظ گردد تا موجب همسویی فعالیت های تولید و زنجیره توزیع گردد[۲]همسویی فناوری اطلاعات و کسب و کارسازمان مفهومی است که از سال ۱۹۷۰ مطرح بوده است؛ مک لین و سودن[۱] در سال ۱۹۷۷،آی‌بی‌ام[۲]در سال ۱۹۸۱، میلز[۳] در سال ۱۹۸۶، پارکر و بنسون[۴] در سال ۱۹۸۸، برانچو ودرب[۵]در سال ۱۹۸۷، دیکسون و لیتل[۶] در سال ۱۹۸۹، نیدرمن[۷] در سال ۱۹۹۱، چان و هاف[۸] در سال۱۹۹۳، هندسون و ونکاترامن[۹] در سال ۱۹۹۶، لوفتمن و بریر[۱۰] در سال ۱۹۹۹ به آن اشارهکرده‌اند. در طی این سالها این موضوع همواره از مهمترین مسائل مدیران کسب و کارسازمانها بوده است و اکنون نیز جزء مهمترین دغدغه‌های مدیران کسب و کار و فناوری اطلاعات سازمان محسوب می‌شود. سازمانهایی که توانسته‌اند به صورت موفقیت‌آمیز استراتژی‌های فناوری اطلاعات وکسب و کار خود را یکپارچه کنند سودآوری کسب و کار بسیار خوبی را داشته‌اند. مدیرانی که در سازمانهایشان موفق به ایجاد همسویی استراتژی های کسب و کار وفناوری اطلاعات شده اند، تأکید می‌کنند که ایجاد یکپارچگی برای بقا و موفقیت سازمان ضروری است. بخشهای فناوری اطلاعات بهعنوان عامل تغییر با تمرکز بر اصول کسب و کار سازمان باعث ایجاد ارزش افزوده در آن شده‌اند و کارایی و اثر‌بخشی را برای سازمان به ارمغان آورده‌اند. تحقیقات انجام شده در زمینه همسویی استراتژی‌های فناوری اطلاعات و کسب و کار، وجود ارتباط مؤثر و مثبت بین استراتژی‌های رقابتی، فناوری اطلاعات و عملکرد سازمانی را نشان می‌دهند[۵].

شرکت­های­ مادر (هولدینگ) توانایی زیادی در جذب ویژگی­های مثبت سازمانی دارند. در حقیقت شرکت­های مادر یکی از  کارآترین شیوه­ها و ابزارهایی هستند که تاکنون ابداع گردیده و می­توانند برای کنترل و مدیریت توأم دو یا چند واحد که تاکنون مستقل بوده­اند، به­کار گرفته شوند. هدف از این تحقیق بررسی مفاهیم، ساختارها و فرآیندهای شرکت­های مادر (هولدینگ) است. ابتدا به بیان تعاریف مختلف برای شرکت­های مادر اشاره شده است؛ سپس انواع مختلف این­گونه شرکت­ها به تفصیل مورد بحث و بررسی قرار گفته است و در ادامه به بررسی سبک­ها، ساختار و فرآیندهای استراتژیک در شرکت­های مادر، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

مقدمه

امروزه بسیاری از شرکت­های مادر (هولدینگ) و شرکت‏های چند بخشی در صنایع مختلف مالی، صنعتی و سرگرمی حضور دارند. با نگاهی به آمار و ارقام مربوط به حجم فعالیت‏های‏ این شرکت‏ها می‏توان دریافت که چه حجم عظیمی از تولیدات و صنایع جهانی در اختیار این بنگاه‏های بزرگ است. براساس آمارهای منتشر شده از سوی سازمان تجارت و توسعه سازمان ملل‏ (انکتاد)، در سال ۲۰۰۷ میلادی مجموع دارایی‏های۲۰ شرکت مادر صنعتی بزرگ جهانی، از ۴ هزار میلیارد دلار فراتر رفته است. شرکت­های مادر در کشورهای درحال توسعه نیز سهم بزرگی از اقتصادهای ملی را در اختیار دارند، به‏نحوی که حجم دارایی‏های ۳۰ شرکت هولدینگ بزرگ‏ در کشورهای درحال‏توسعه به بیش‏از یک تریلیون دلار می‏رسد. هولدینگ‏های‏ بزرگ صنعتی که در قالب کمپانی‏های چند ملیتی و چند بخشی فعالیت می‏کنند، اینک نقش‏ مهمی در جهانی‏سازی، انتقال سرمایه و دانش فنی به کشورهای مختلف بازی می‏کنند؛ به‏ نحوی که دیگر برای فعالیت‏های آنها نمی‏توان مرزهای جغرافیایی خاص تصور کرد. کشورهای درحال‏توسعه نیز به پیروی از کشورهای توسعه‏یافته آموخته‏اند که چگونه در این بازی بزرگ نقش بزرگ­تری ایفا کنند. بدون ‏تردید افزایش سهم کشورهای در حال ‏توسعه‏ از تجارت، تولید و درآمد جهانی بدون وجود این شرکت‏ها ممکن نبوده است (فتاحی، ۱۳۸۶، ص ۱۱). طی سال­هـای اخیر شرکت­هـای دولتی و خصوصی بسیـاری در ایران با الگـوبرداری از ساختـار شرکت­های چند کسب و کاره، اقدام به تجدید ساختار کرده­اند. ورود واژگانی مانند شرکت­های مادر تخصصی، هولدینگ، سرمایه­گذاری و … به ادبیات کسب و کار ایران، نتیجه این فرآیند است. بسیاری از مدیران ایرانی ساختار شرکت­های چند کسب و کاره را فرمول معجزه­آسایی یافته­اند که هر مشکل سازمـانی، مانند پیچیدگی روابط، اقتصـادی نبودن فعالیت­هـا و موانع رشد را مرتفع می­کنـد.

علی­رغم اینکه درصد بالایی از محصولات و خدمات در کشور، توسط شرکت­های مادر تولید می­شود، ولی این­گونه ساختارها ناشناخته می­باشند. به لحاظ اهمیت روزافزونی که این­گونه شرکت­ها در اقتصاد پیدا نموده­اند و نیز به علت مسائل و مشکلات و محدودیت­های خاص آنان از قبیل قانونی، سازمانی، مدیریتی، مالی و …، در این تحقیق به بررسی مبانی نظری شرکت­های مادر (هولدینگ) از جمله انواع، سبک­ها، ساختارها و فرآیندها به تفصیل مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.